04 Temmuz 2021Binbir Doğal

Unutulan Mineral: İyot

Bu yazıda unutulan ve hayatımızda çok önemli bir yere sahip bir mineral olan iyot hakkında elde ettiğim bilgileri derleyip topladım. İyot maddesinin insan hayatındaki etkilerinin sandığımızdan daha fazla olduğuna şahitlik ettikçe ben hayran kaldım. Siz de bu değerli minerali öğrendikçe bugüne kadar neden bunları bilmediğinize hayıflanacaksınız. Sağlığımızı dengede tutabilmek için en önemli elementlerden bir tanesi olan iyot’u aşağıda belirttiğim başlıklar ile kısa ve öz olarak ele alalım.

1- İyot Nedir?

İyot, bazı besin kaynaklarında doğal olarak bulunan ancak vücudun kendi kendine üretemediği bir elementtir. Vücut için gerekli olan enerji metabolizmasını dengede tutan iyot minerali pek çok önemli görevler için çalışır. Besinlerden vücudumuza takviye ettiğimiz iyotun asıl kaynağı topraktır. Yeryüzünde birçok toprak türüne rastlanır. Ve bu toprakların türüne göre iyot değişkenlik gösterir. Besinlerin iyot içeriğini topraklarda bulunan iyotun miktarı ile ölçebiliriz. Bir insanda iyot eksikliğine rastlarsanız bilin ki bulunduğu topraklar iyot bakımından fakir topraklardır. İyot, tiroid hormonları arasında yer alan tiroksin ve triiyodotironin önemli bir bileşenidir. Tiroid hormonları protein sentezi gibi vücutta gerçekleşen birçok biokimyasal reaksiyonu düzenler. Anne karnındaki fetüsün ve bebeklerin iskelet ve merkezi sinir sisteminin gelişiminde önemli rol oynar.

2- İyot Hangi Besinlerde Bulunur?

Dünyada iyotun en fazla paya sahip olduğu yer denizlerdir. Özellikle deniz yosunu en çok iyot içeren maddedir. Farklı ülkelerde değişik şekillerde tüketilen deniz yosunu tüketimi ülkemizde yok denecek kadar azdır. Ülkemizde deniz yosunu gibi iyot zengini ürünlerin kullanımı yaygın olmadığından iyot ihtiyacımızı karşılamak için iyotla zenginleştirilmiş sofra tuzlarını tüketiriz. İyot eksikliği birçok hormonal hastalığa yol açabilir. Bu nedenle yeterli miktarda tüketilmesine önem verilmelidir.

3- İyot Gereksinimi Ne Kadardır?

Vücudumuzun günlük fonksiyonlarını tam anlamıyla sorunsuz bir şekilde yerine getirebilmesi için iyot gereksinimi eksiksiz bir şekilde karşılaması gerekir. Yaşa göre iyot gereksinimi değişkenlik gösterir. Dünya Sağlık Örgütüne göre 0-5 yaş arası çocuklarda 90 mcg/gün, 6-12 yaş arası çocuklarda 120 mcg/gün, gençlerde ve yetişkinlerde 150 mcg/gün, hamilelik ve emziren kadınlarda ise 200-300 mcg/gün iyot gereksinimi söz konusudur. Hamilelik dönemindeki kadınlarda iyot miktarı ihtiyacı fazla olduğundan genellikle doktorlar tarafından takviye iyot hapı veya iyot damlası verilir. Böylelikle anne karnındaki bebeğinde iyot ihtiyacı karşılanmış olur.

Yukarıda verilen değerler dediğimi gibi Dünya Sağlık Örgütüne göre günlük ihtiyacımız olan değerlerdir. Fakat bununla birlikte günümüzde aslında bu miktardan daha fazla iyot ihtiyacımız olduğunu, Japonların günlük tüketimi olan 10 mg’a kadar iyot kullanmanın sağlığımız için tehlikesiz ve aksine çok yararlı olduğunu iddia edenler var. Birçok rahatsızlığımızın temelinde iyot eksikliği olduğunu iddia eden yaklaşıma göre günlük olarak yüzde 5’lik iyot lugol solüsyonundan günde 2 damla güvenli bir şekilde kullanılabilir.

4- İyot Eksikliği Nedir ve Sonuçları Ne Olabilir?

İyot eksikliği kısaca iyot elementinin vücuda yeterince alınamaması durumudur. Vücudumuz için hayati öneme sahip olan tiroid bezinin çalışmasını doğrudan etkileyen iyot elementinin eksikliği de aynı şekilde hayati sonuçlar doğurur. Çünkü İyot, insanların büyüme ve gelişmesinde oldukça önemli bir yere sahip olduğu gibi iyot eksikliğinden de kaynaklı zihinsel gerilikte ortaya çıkabilir. Bazı zihinsel geriliklerin önlenmesinde iyot takviyesi tedavisi uygulanarak bu durum engellenebilir. İyot eksikliği tiroid hormonlarının yeteri kadar üretilememesine neden olur. Bu da zihinsel gerilikler ve çeşitli hastalıklara da yol açabilir. Hamilelik ve bebeklik döneminde iyot eksikliği kalıcı hastalıklara yol açabilir. Guatrın eşlik hipotiroidin başlıca nedeni günlük iyot eksikliğinin en erken belirtisidir. Bu derecede iyot eksikliği hamilelerde fetüsün yeterince gelişememesine yol açtığı gibi düşüklere ve ölü doğumlara da neden olur. Çocuk anne karnında yeteri kadar iyot alamazsa çocukta zeka geriliği görülebilir. Daha az miktarda iyot eksikliği ise hiperaktivite, dikkat bozukluğu ve odaklanamama gibi hastalıklar ortaya çıkabilir. Yetişkinlerde iyot eksikliği başta guatr olmak üzere çeşitli komplikasyonlara yol açar. Bilişsel fonksiyonların yerine getirilmesini güçleştirir. İyot eksikliğinin kronikleştiği durumlarda tiroid kanseri görülebilir.

5- İyot Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

İyot eksikliği belirtileri tüm hastalarda hemen hemen aynı şekilde seyreder. Bunun büyük bir kısmı tiroid hormonu üretimindeki bozukluklara bağlı olarak gelişir. Bu semptomları başlıklar haline verirsek ortaya şöyle bir tablo çıkar:

  • Kas ve kemik hastalıkları
  • Bilinç bulanıklığı ve unutkanlık (demans)
  • Boyunda şişlik (guatr oluşumu)
  • Depresyon
  • Kilo alma
  • Saç dökülmesi
  • Cilt kuruluğu
  • Üşüme ve titreme
  • Sürekli yorgunluk
  • Kabızlık
  • Kalp ritminin yavaşlaması, bayılma ve baş dönmesi
  • Kolesterol yüksekliği (hiperlipidemi)
  • Kas gücünde azalma

Bu tür belirtileri görülen bireylerin iyot testleri yapılmalıdır. En basit yöntemleri kanda iyot seviyesinin ölçülmesi ve idrarda spot iyot miktarının araştırılmasıdır. Bu değerlendirmeler sonucunda iyot eksikliği saptanan hastalarda derhal iyot takviyelerine başlanmalıdır.

6- İyot Takviyesi Hangi Yollarla Yapılır?

Yukarda daha önce bahsettiğim gibi iyot, sağlıklı büyümeyi, metabolizma, üreme sisteminin gelişimi ve normal işleyişi için oldukça önem arz etmektedir. İyot takviyesi denilince aklımıza ilk olarak tuz gelmemeli çünkü gereğinden fazla alınan tuz çeşitli sağlık sorunlara yol açabilir. Bunun için tuz kullanımına dikkat edilmeli. Günlük hayatımızda tükettiğimiz birçok yiyeceklerde iyot bulunur aslında. Buna örnek olarak özellikle deniz ürünlerini verebilirim. Çeşitli kalp ve damar rahatsızlıkları olanlar ve az miktarda tuz tüketmesi gereken kişilerin de iyot ihtiyacını iyot içeren besinlerden karşılaması uygun olacaktır. Aşağıda ismini verdiğim ürünleri iyot eksikliğini gidermek için gönül rahatlığıyla kullanabilirsiniz.

  • Tuzlu su balıkları
  • Kabuklu deniz ürünleri ve deniz yosunları
  • Patates
  • Yumurta
  • Süt ve süt ürünleri
  • Kızılcık
  • Himalaya kristal tuzu
  • Beyaz ekmek
  • Ispanak
  • Soya fasulyesi
  • Pazı
  • Kabak
  • Sarımsak
  • Fasulye
  • Yulaf
  • Pirinç
  • Makarna
  • Kırmızı et
  • Karaciğer
  • Baklagiller
  • Konserve mısır
  • Muz çilek
  • Kuru erik
  • Dondurma
  • Şalgam
  • Maden suyu

Ayrıca son zamanlarda eczacılar tarafından hazırlanan iyot lügol solüsyonları da alternatif olarak kullanılabilir. Bu solüsyonlar duruma göre yüzde 2 veya yüzde 5’lik olarak hazırlanıyor. Bunların doğrudan alınmasını tavsiye eden doktorlar da bulunmaktadır. Ancak siz gene de bunu kullanmadan önce doktorunuza danışmayı ihmal etmeyin.

 

Uygulamayı indir adresini gir ve çevrendeki doğalı ve lezzeti keşfet.

   


Sizi Arayalım

Binbir Doğal Nasıl Çalışıyor?